
พระพุทธศาสนสุภาษิต
พระพุทธศาสนสุภาษิต
สุภาษิต แปลว่า ถ้อยคำที่กล่าวไว้ดี (สุ=ดี, ภาษิต=กล่าว) สามารถนำมาเป็นคติ ยึดถือเป็นหลักใจได้
พุทธศาสนสุภาษิต หมายถึง ถ้อยคำดีๆ ในพระพุทธศาสนา แต่มิได้หมายความเฉพาะคำที่พระพุทธองค์ตรัสไว้เท่านั้น
แม้สุภาษิตแทบทั้งหมดจะเป็นพระพุทธพจน์ก็ตามเช่น
– ถ้าเป็นภาษิตพระสัมมาสัมพุทธตรัสเอง เรียกว่า พุทธภาษิต (หรือ พระพุทธพจน์)
– ถ้าพระโพธิสัตว์ กล่าวเรียกว่า โพธิสัตว์ภาษิต
– ถ้าพระสาวกกล่าว ก็เรียกว่า เถรภาษิต บ้าง สาวกภาษิต บ้าง
– แม้แต่คำที่เทวดากล่าว และพระพุทธองค์ได้ตรัสรับรองว่าดีด้วยการตรัสคำนั้นซ้ำ เรียกว่า เทวดาภาษิต เป็นต้น
ฉะนั้น จึงเป็นเรื่องที่ควรระมัดระวัง มิใช่ว่า เห็นว่าเป็นพุทธศาสนสุภาษิต หรือเห็นเป็นคำบาลี
แล้วก็เดาเอาว่าเป็นพระพุทธพจน์ โดยมิได้ดูที่มาของสุภาษิตนั้นให้แน่นอน อาจจะเป็นการตู่พระพุทธวจนะได้
คำสอนในพระพุทธศาสนามีองค์ ๙ ประการ ที่เรียกว่า นวังคสัตถุศาสน์ ได้แก่
สุตตะ เคยยะ เวยยากรณ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาดก อัพภูตธรรม และ เวทัลละ
พุทธศาสนสุภาษิต ได้มาจากเนื้อหาที่ปรากฎอยู่ในคำสอนดังกล่าว ที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก เป็นเนื้อความสั้น ๆ
ที่ทรงคุณค่า ให้ข้อคิด ข้อเตือนใจ ให้ผู้ที่ได้ศึกษาแล้ว มีความรู้ความเข้าใจ และยึดถือเป็นหลักธรรมประจำใจ
เพื่อนำไปประพฤติปฏิบัติ ในแนวทางที่ถูกที่ควร ตรงทาง อันจะนำไปสู่ความสุข ความเจริญงอกงามในชีวิตของตน
แล้วยังเป็นการเสริมสร้างสันติสุข ในสังคมโลกอีกด้วย
| อักษรย่อบอกนามคัมภีร์ | |||
| องฺ. อฏฺฐก. | องฺคุตฺตรนิกาย | อฏฺฐกนิปาต | |
| องฺ. จตุกฺก. | องฺคุตฺตรนิกาย | จตุกฺกนิปาต | |
| องฺ. ฉกฺก. | องฺคุตฺตรนิกาย | ฉกฺกกนิปาต | |
| องฺ. ติก. | องฺคุตฺตรนิกาย | ติกนิปาต | |
| องฺ. ทสก. | องฺคุตฺตรนิกาย | ทสกนิปาต | |
| องฺ. ปญฺจก. | องฺคุตฺตรนิกาย | ปญฺจกนิปาต | |
| องฺ. สตฺตก. | องฺคุตฺตรนิกาย | สตฺตกนิปาต | |
| ขุ. อิติ. | องฺคุตฺตรนิกาย | อิติวุตฺตก | |
| ชุ. อุ. | ขุทฺทกนิกาย | อุทาน | |
| ขุ. จริยา | ขุทฺทกนิกาย | จริยาปิฏก | |
| ขุ. จู. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | จูฬนิทฺเทส |
| ขุ. ชา. อฏฺฐก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | อฏฺฐกนิปาต |
| ขุ. ชา. อสีติ. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | อสีตินิปาต |
| ขุ. ชา. เอก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | เอกนิปาต |
| ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | จตฺตาฬีสนิปาต |
| ขุ. ชา. จตุกฺก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | จตุกฺกนิปาต |
| ขุ. ชา. ฉกฺก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ฉกฺกนิปาต |
| ขุ. ชา. ตึส. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ตึสนิปาต |
| ขุ. ชา. ติก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ติกนิปาต |
| ขุ. ชา. เตรส | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | เตรสนิปาต |
| ขุ. ชา. ทฺวาทส. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ทฺวาทสนิปาต |
| ขุ. ชา. ทสก | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ทสกนิปาต |
| ขุ. ชา. ทุก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ทุกนิปาต |
| ขุ. ชา. นวก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | นวกนิปาต |
| ขุ. ชา. ปกิณฺณก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ปกิณฺณกนิปาต |
| ขุ. ชา. ปญฺจก. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ปญฺจกนิปาต |
| ขุ. ชา. ปญฺญาส. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | ปญฺญาสนิปาต |
| ขุ. ชา. มหา. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | มหานิปาต |
| ขุ. ชา. วีสติ. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | วีสตินิปาต |
| ขุ. ชา. สฏฺฐี. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | สฏฺฐีนิปาต |
| ขุ. ชา. สตฺตก | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | สตฺตกนิปาต |
| ขุ. ชา. สตฺตติ. | ขุทฺทกนิกาย | ชาดก | สตฺตตินิปาต |
| ขุ. เถร. | ขุทฺทกนิกาย | เถราคาถา | |
| ขุ. เถรี. | ขุทฺทกนิกาย | เถรีคาถา | |
| ขุ. ธ. | ขุทฺทกนิกาย | ธมฺมปทคาถา | |
| ขุ. ปฏิ. | ขุทฺทกนิกาย | ปฏิสมฺภิทามคฺค | |
| ขุ. พุ. | ขุทฺทกนิกาย | พุทฺธวํส | |
| ขุ. มหา. | ขุทฺทกนิกาย | มหานิทฺเทส | |
| ขุ. วิ. | ขุทฺทกนิกาย | วิมานวตฺถุ | |
| ขุ. เปต. | ขุทฺทกนิกาย | เปตวตฺถุ | |
| ขุ. สุ. | ขุทฺทกนิกาย | สตฺตนิปาต | |
| ที. ปาฏิ. | ทีฆนิกาย | ปาฏิกวคฺค | |
| ที. มหา. | ทีฆนิกาย | มหาวคฺค | |
| ม. อุป. | มชฺฌิมนิกาย | อุปริปณฺณาสก | |
| ม. ม. | มชฺฌิมนิกาย | มชฺฌิมปณฺณาสก | |
| วิ. จุล. | วินัยปิฏก | จุลฺลวคฺค | |
| วิ. ภิ. | วินัยปิฏก | ภิกฺขุณีวิภงฺค | |
| วิ. มหา. | วินัยปิฏก | มหาวคฺค | |
| วิ. มหาวิภงฺค. | วินัยปิฏก | มหาวิภงฺค | |
| สํ. นิ. | สํยุตฺตนิกาย | นิทานวคฺค | |
| สํ. มหา. | สํยุตฺตนิกาย | มหาวารวคฺค | |
| สํ. ส. | สํยุตฺตนิกาย | สคาถวคฺค | |
